Gümrük ve Ulaştırma İşbirliği

Türk Konseyi, üye ülkeler arasındaki ekonomik ve ticari faaliyetlerin ilerletilmesi amacıyla gümrük ve ulaştırma alanında var olan işbirliğinin daha da derinleştirilmesi gerektiğini düşünmektedir. Bu itibarla, sözkonusu iki işbirliği sahasında ilgili Bakanlar ve kurulan Çalışma Grupları aracılığıyla birçok toplantı gerçekleştirilmiştir.

Gümrük işbirliği kapsamında, 29 Ekim 2012’de İstanbul’da yapılan V. İpek Yolu Forumu çerçevesinde Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Gürcistan arasında, tarafların gümrük alanında birlikte çalışma iradelerini ortaya koyan bir Niyet Mektubu imzalanmıştır. Sözkonusu Niyet Mektubu Türk Konseyi üye ülkeleri ve Gürcistan’ın konuya verdikleri önemin açık bir göstergesidir. Niyet Mektubu, Türk Konseyi’nin üye ülkelerin tarihi İpek Yolu’nun ihyası kapsamında yürürlüğe koydukları ulusal projelerine (Kazakistan’ın İpek Rüzgârı ve Türkiye’nin Kervansaray Projesi gibi) verdiği desteğin altını çizmektedir.

Gümrük İdareleri Başkanları İkinci Toplantısında alınan ilgili karar çerçevesinde, Kervansaray Projesi ve Kuzey Hattı çalışmaları bağlamında Aktau Limanı, Karasu-Aktilek ve Subatai Baatyr- Chaldybar sınır geçiş noktalarına Temmuz 2013’te ziyaretler gerçekleştirilmiştir. Gümrük Çalışma Grubu Üçüncü Toplantısı 2014 Mart ayında gerçekleştirilmiştir. Gümrük İdareleri Başkanlarının Üçüncü Toplantısının Haziran 2014’de Kazakistan’ın evsahipliğinde gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. 


Benzer şekilde, Devlet Başkanlarının verdiği talimatlar çerçevesinde ulaştırma alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla üst düzey bir işbirliği mekanizması oluşturulmuştur. Bu kapsamda, Ulaştırma Bakanları Birinci Toplantısı 3 Temmuz 2013 tarihinde Bakü’de gerçekleştirilmiştir. Anılan toplantıda Ulaştırma Bakanlarının aldığı karar çerçevesinde, Ulaştırma Çalışma Grubu’nun ele alacağı hususlarda ortaya çıkabilecek farklı görüşlerin uyumlaştırılmasında yardımcı olmak ve üye ülkeler arasında faaliyet gösteren taşıyıcı firmaların sahada karşılaşabilecekleri sorunlara pratik çözümler bulmak amacıyla Bakan Yardımcıları düzeyinde bir “Ulaştırma Koordinasyon Kurulu” ihdas edilmesine karar verilmiştir. 

Aynı zamanda Ulaştırma Çalışma Grubu ve Ulaştırma Bakanları arasında bir köprü görevi ifa edecek olan Koordinasyon Kurulu’nun ilk toplantısı ilgili Bakan Yardımcılarının iştirakiyle 12-13 Aralık 2013 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. Ulaştırma Bakanları İkinci Toplantısı ile Ulaştırma Çalışma Grubu Beşinci Toplantısı 21-22 Mayıs 2014 tarihlerinde Astana’da Kazakistan’ın evsahipliğinde gerçekleştirilmiştir. 

Ulaştırma Bakanları Birinci Toplantısı çerçevesinde ilaveten, üye ülke Ulaştırma Bakanlıkları arasında bir “Ortak İşbirliği Protokolü” ile Bakü, Aktau ve Samsun limanları arasında “Kardeş Liman” ilişkisi tesis eden bir Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Kardeş Liman” ilişkisinin ilk toplantısı 17-18 Nisan 2014 tarihlerinde Samsun limanının evsahipliğinde gerçekleştirilmiştir. Toplantıda artan Doğu-Batı ticareti çerçevesinde Kardeş Limanlar üzerinden geçecek yük miktarının arttırılması hususunda görüş alışverişinde bulunulmuştur. Bir sonraki toplantı Azerbaycan’ın Alyat Limanı’nın açılışı vesilesiyle Bakü’de olacaktır. 
Ayrıca, Hazar Denizinde Bakü ve Aktau limanları arasındaki seferlerin düzenli ve öngörülebilir bir hale getirilmesi amacıyla bahsekonu liman otoriteleri arasında Sekretarya öncülüğünde başlatılan görüşmeler devam etmektedir. İlki 13-14 Mayıs 2013 tarihinde Aktau’da gerçekleştirilen sözkonusu toplantının ikinci ayağı önümüzdeki dönemde Bakü’de düzenlenecektir.