Kültür, Eğitim ve Bilim İşbirliği

Türk devletleri arasındaki ortak kültür, dil ve tarih birliği Türk Konseyi’nde tecessüm eden işbirliğinin sacayağını oluşturmaktadır. Bu hususiyet Türk Konseyi’ni diğer bölgesel işbirliği mekanizmalarından farklı kılmaktadır. Türk Konseyi İkinci Zirvesi’nin “Eğitim, Bilim ve Kültürel İşbirliği” konusuna hasredilmiş olması bu durumun somut bir göstergesidir. Anılan Zirve öncesinde gerçekleştirilen Kültür Bakanları Birinci Toplantısında, Türk Yazarlar Birliği ve Türk Sinemacılar Birliği’nin kurulması yolunda karar alınmıştır. 

Türk Konseyi’nin eğitim ve bilime verdiği önemin bir göstergesi olarak, Zirve öncesinde düzenlenen Kültür Bakanları toplantısının hemen ardından Türk Konseyi Eğitim Bakanları Birinci Toplantısı gerçekleştirilmiştir. Bakanlar eğitim alanındaki işbirliğini derinleştirmek amacıyla düzenli olarak biraraya gelme kararı almıştır. Eğitim Bakanları ayrıca, Aksakallar Konseyi’nin tavsiyeleri doğrultusunda, Ortak Tarih Kitabı ve Ortak Edebiyat Kitabı hazırlanması amacıyla bir Çalışma Grubu oluşturulmasına karar vermişlerdir. 

2013 Nisan ayında düzenlenen Eğitim Bakanlıkları Kıdemli Memurlar Birinci Toplantısının ardından, 2013 Kasım ayında gerçekleştirilen Kıdemli Memurlar ve Eğitim Bakanları İkinci Toplantılarında mevcut konulara ilave olarak üye ülke dillerinin seçmeli ders/kurs olarak sunulması ile üye ülkeler arasında orta öğretim/lise düzeyinde kısa süreli karşılıklı öğrenci ziyaretlerinin başlatılması, mesleki ve teknik eğitim alanında işbirliği, Türkoloji alanında çalışan lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin akademik çalışmalarının teşviki için özel burslar da dahil çeşitli imkânların sağlanması ve eğitim kurumları ile Kültür Merkezleri’nin karşılıklı olarak desteklenmesi konuları ele alınmıştır. Ortak Tarih kitabının hazırlık çalışmalarının Türk Akademisi tarafından yürütülmesi planlanmaktadır. 

Türk Konseyi bünyesinde üye ülkeler arasında ortak terminoloji geliştirilmesi çalışmalarını yürütmek üzere kurulan “Ortak Terminoloji Kurulu”nun ilk toplantısı Kasım 2012’de İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. Komite, ortak terminoloji geliştirme çalışmalarında izlenecek yöntemleri, farklı uzmanlık alanlarında sözlüklerin hazırlanması konuları ile ortak terminoloji ve alfabe doğrultusunda atılacak adımları ele almıştır. Komite ayrıca bilimsel amaçlarla kullanılacak ortak Latin alfabesini destekleme kararı almıştır. Toplantıda bazı ortak terimler kabul edilmiştir.

Üye ülkelerin yükseköğretim kurumları arasında işbirliğinin arttırılması amacıyla tesis edilen Türk Üniversiteler Birliği kapsamında Birlik üyesi üniversitelerin rektör/rektör yardımcılarının katılımıyla 2013 Mart ayında İstanbul’da, 2013 Mayıs ayında Bişkek’te, 2013 Kasım ayında  Eskişehir’de  ve 2014 Mart ayında İzmir’de dört toplantı düzenlenmiştir. İkinci toplantı sırasında üye üniversitelerin temsilcileri Türk Üniversiteler Birliği ve Yükseköğretim Alanı Oluşturma Yönergesi’ni kabul etmişlerdir. Öğrenci ve Öğretim Görevlileri arasında değişim programlarının hayata geçirilmesinin hedeflendiği sözkonusu sürecin adı “Orhun Süreci” olarak belirlenmiştir. Birlik halihazırda 4 üye ülkede faaliyet göstermekte olan 15 üniversiteden oluşmaktadır. Yönergede yeni üye üniversite alım süreci belirtilmektedir. Yönerge, Türkiye’den Yükseköğretim Kurulu Başkanı’nın da iştirak ettiği Türk Konseyi Eğitim Bakanları İkinci Toplantısında imzalanan bir Karar ile onaylanmıştır. Türk Öğrenci Konseyi’nin kurulması ve Kalite Güvence Kurulu’nun ihdasına yönelik çalışmaların başlatılması Birliğin gündeminde yer alan konular arasındadır. 

Ortak Eğitim Televizyonu Kanalı Kurulmasına Yönelik İlk Toplantı 17 Şubat 2014 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. Toplantıya, üye ülke ulusal kanal yöneticileri ile birlikte Eğitim Bakanlıkları ulusal temsilcileri iştirak etmiştir. Ortak Türk tarihi eğitiminin televizyon aracılığıyla yaygınlaştırılması çalışması kapsamında, Türk tarihindeki kahramanları tanıtan animasyonların hazırlanması ve bunların üye ülkelerin mevcut eğitim kanallarında yayınlanması toplantıda alınan kararlar arasındadır.  

Türk dünyasıyla ilgili ortak bilimsel araştırmalara finansal katkı sağlamak üzere hayata geçirilmesi planlanan “Türk Bilimsel Araştırma Fonu” çalışmaları devam etmektedir.

Diğer yandan, Kırgızistan'ın ulusal bir girişimi olan ve geleneksel Türk oyunlarının dünyaya tanıtımını hedefleyen “Göçebe Oyunları”, Türk Konseyi çerçevesinde ve benzer sporlara sahip bölge ülkelerden sporcuların  katılımıyla  2014 yılının Mayıs ayında Issık Göl’de düzenlenecektir. Oyunların hazırlıkları için kurulan Çalışma Grubunun toplantıları devam etmektedir. 

Türk Dünyasından üniversitelerin katılımıyla gerçekleştirilecek Birinci Türk Üniversite Oyunları için çalışmalar devam etmektedir. Modern branşların yanısıra geleneksel spor türlerini de içermesi planlanan sözkonusu spor oyunlarının ilkinin Türkiye’nin evsahipliğinde düzenlenmesi öngörülmektedir. Faaliyet kapsamında ülkelerin kültürel özellikleri ve folkloruna dair sergi ve gösterilerin de gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.